Matura 2024 Odpowiedzi do języka polskiego - poziom podstawowy

Odpowiedzi do arkuszu z języka polskiego znajdują się poniżej!

Zadanie 1.
W każdym z tekstów: F
Z każdego tekstu wynika: F

Zadanie 2.
Według autora paradoks polega na tym, że ludzie dążąc do nabycia przedmiotów, mających na celu zaoszczędzenie czasu (spowolnienie jego upływania), tracą jego znaczną ilość. 

Zadanie 3.
Dwa uwarunkowania wpływające na sposób postrzegania czasu przez człowieka, o których mowa w tekście Hanny Gadomskiej, to wiek oraz nowe doświadczenia. Kiedy ludzie się starzeją, czas wydaje się przyspieszać, ponieważ otoczenie staje się bardziej znajome i codzienne doświadczenia mniej zaskakujące. Z kolei czas wydaje się zwalniać, gdy jesteśmy poddawani nowym wrażeniom i środowiskom, ponieważ nasz umysł przetwarza więcej informacji, co sprawia, że wydaje się nam, że minęło więcej czasu.

Zadanie 4.
Według Hanny Gadomskiej uważność pomaga kontrolować subiektywne postrzeganie czasu poprzez skupianie się na bieżącym momencie i zwiększanie świadomości codziennych doświadczeń. Uważność zachęca do świadomego przeżywania chwili, używając wszystkich zmysłów do obserwacji i odczuwania otoczenia. W tekście Richarda Leuckego jest mowa o innym sposobie kontrolowania czasu, ponieważ autor zwraca uwagę na chęć stosowania przez ludzi rozwiązań mających na celu zaoszczędzenie czasu, np. odgrzewanie gotowego jedzenia w kuchence mikrofalowej. 

Zadanie 5.
Funkcje impresywną: F
W ostatnim akapicie: F

Zadanie 7.
Obraz "In ictu oculi" autorstwa Juana de Valdésa Leala przedstawia scenę z szkieletem trzymającym klepsydrę i księgę, co symbolizuje przemijanie. Użycie motywów takich jak szkielet, zniszczone bogactwa, księgi, klepsydra i inne przedmioty w rozwalonym porządku kładzie nacisk na nietrwałość życia i przemijający charakter ludzkich osiągnięć oraz bogactw.

Takie przedstawienie koresponduje z przesłaniem Księgi Koheleta (Eklezjastesa) z Biblii, gdzie podkreśla się próżność (marność) ziemskich dążeń i dóbr. Kohelet mówi, że wszystko jest próżnością i gonitwą za wiatrem, co oznacza, że życie jest krótkie i nieprzewidywalne, a ludzkie dążenia często kończą się na niczym.

W kontekście obrazu, napis "In ictu oculi" (w mgnieniu oka) dodatkowo wzmacnia to przesłanie poprzez wskazanie na szybkość, z jaką życie może się zakończyć i jak nagle mogą zniknąć wszystkie ziemskie osiągnięcia. Zatem obraz ten jest zgodny z wymową Księgi Koheleta, ponieważ oba te dzieła zwracają uwagę na ulotność życia i pustkę ziemskich ambicji.

Zadanie 8.
Analizując postawę podmiotu lirycznego w "Trenie X" Jana Kochanowskiego oraz postawę Demeter w fragmencie z "Mitologii" Jana Parandowskiego, można zauważyć pewne podobieństwa, które wynikają głównie z intensywnego przeżywania żalu i poczucia straty.

W "Trenie X", Kochanowski opisuje głęboki żal i tęsknotę za zmarłą córką, Orszulą. Używa pytań retorycznych, które wyrażają rozpacz i bezsilność wobec straty dziecka. Mówi m.in.: "Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?" i "Czyliś do raju wzięta?" Pytania te są wyrazem bólu i próby zrozumienia, co stało się z jego córką po jej śmierci. Kochanowski zwraca się do córki, mimo że wie, iż nie może otrzymać odpowiedzi, co podkreśla jego bezradność i tęsknotę za nią.

Z kolei w "Mitologii", Demeter jest opisana jako bóstwo pogrążone w głębokim smutku po porwaniu jej córki, Persefony, przez Hadesa. Demeter, błąkając się w poszukiwaniu córki, jest obrazem matki przepełnionej rozpaczą i determinacją, aby odzyskać swoje dziecko. Również tutaj pojawiają się pytania retoryczne, które podkreślają jej żal i bezsilność, gdy pyta każdego przechodnia o los córki.

Podobieństwo obu postaci wyraża się przez ich reakcje na stratę ukochanych dzieci, przejawiającą się w intensywnym bólu i nieustannym poszukiwaniu. Oba teksty ukazują także głęboką samotność i izolację wynikającą z żałoby — zarówno Demeter, jak i Kochanowski zostają odizolowani od otoczenia przez swoje osobiste tragedie.

Podmioty liryczne obu utworów reprezentują więc uniwersalny motyw cierpienia i próby radzenia sobie ze stratą bliskiej osoby, co jest głównym elementem łączącym te dwie postawy.

Zadanie 9.
W podanym fragmencie: F
W opisie śmierci: P

Zadanie 10.
Koncept w wierszu "Niestatek" Jana Andrzeja Morsztyna polega na pokazaniu, jak zmienia się postrzeganie cech fizycznych ukochanej w zależności od emocji i stanu relacji. Gdy między podmiotem lirycznym a ukochaną panuje zgoda, jej cechy fizyczne opisywane są pozytywnie za pomocą metafor nawiązujących do cennych lub pięknych rzeczy (np. "oczy są ogień", "usta koralem"). Jednak gdy między nimi dochodzi do kłótni lub konfliktu, te same cechy zostają opisywane negatywnie za pomocą metafor kojarzących się z brzydotą, rozkładem lub nieprzyjemnymi przedmiotami (np. "usta czeluścią", "ząb szkapia kość"). Kontrast między tymi dwoma opisami tworzy zaskakujący i dynamiczny efekt, charakterystyczny dla konceptu w poezji barokowej.

Zadanie 11.1.
W utworze pojawiają się postacie, które przekazują prorocze wizje przyszłych wydarzeń. Przykładem jest postać księdza Piotra, który w swoim widzeniu (Widzenie księdza Piotra) przepowiada m.in. upadek tyranii i zmartwychwstanie Polski. Utwór zawiera liczne symbole i alegorie odnoszące się do przyszłości Polski i jej zmartwychwstania. Motyw mesjanizmu polskiego wskazuje na ideę roli Polski jako narodu wybranego, którego cierpienie prowadzi do odkupienia i odrodzenia. 

Zadanie 11.2.
Porównania zastosowane: P
Hiperbole użyte: P

Zadanie 12.

1. Postać mężczyzny dźwigającego glob ziemski - Na plakacie znajduje się mężczyzna, który dźwiga na swoich plecach kulę ziemską. Ten element nawiązuje do sceny, kiedy Kordian zostaje obarczony ciężarem odpowiedzialności za losy świata. Jest to alegoria ciężaru obowiązków, które Kordian na siebie bierze, szczególnie w kontekście jego nieudanej próby zamachu na cara.

2. Symboliczny obraz globu ziemskiego - Kordian to postać, która podróżuje po Europie, poszukując sensu i odpowiedzi na wielkie pytania dotyczące życia i tożsamości. Glob ziemski nawiązuje do tych podróży i szerokich ambicji Kordiana. 

Zadanie 13.
Wyszarpywanie: F
Rozdzieranie: P

Zadanie 14.
Przedmiot wręczany Gospodarzowi przez Wernyhorę, a później będący w posiadaniu Jaśka, jest jednym z kluczowych symboli wesele. Według słów starożytnego wieszczącego ukraińskiego:
Na jego rycerski głos, spotężni się Duch, podejmie Los.
Jego głos ma pobudzić naród do walki o niepodległość, rozbudzić w nim ducha do działania. Gospodarz otrzymuje wyraźne instrukcje, by zadać w niego po trzecim pianiu koguta, gdy Polacy, w oczekiwaniu na wielkie wydarzenia, będą nasłuchiwać. Jako symbol złoty róg jest ucieleśnieniem ducha przewodniego narodu, jego woli walki o własną przyszłość. W starożytności właśnie ten instrument służył w wielu armiach świata do ogłaszania momentu rozpoczęcia bitwy, a więc wielkiego dzieła. Dlatego też Wyspiański używa go jako symbolu, który swoim głosem ma pobudzić naród do działania.

Zadanie 15.
W fragmencie utworu "Na probostwie w Wyszkowie" Stefana Żeromskiego, przedstawiona jest negatywna ocena sytuacji Polski tuż po odzyskaniu niepodległości. Autor opisuje kraj jako miejsce, gdzie wszystko jest "popsute, obniżone, znędzniałe", a walka o władzę przybrała "kształty monstrualne". Jest to obraz Polski zmagającej się z wewnętrznymi problemami po latach zaborów.

Podobną tematykę porusza Żeromski również w "Przedwiośniu", gdzie przedstawia chaos i trudności napotykane przez społeczeństwo polskie w okresie formowania się niepodległego państwa. W "Przedwiośniu" szczególnie widoczne są rozczarowania młodego pokolenia, które po latach niewoli oczekiwało szybkich i pozytywnych zmian, a zamiast tego napotyka na wiele przeszkód i konfliktów społecznych. Cezary Baryka, główny bohater, obserwuje rozłamy społeczne, korupcję oraz trudności w budowaniu nowej rzeczywistości, co jest podobne do opisu zawartego w cytowanym fragmencie "Na probostwie w Wyszkowie".

Podsumowując, negatywna ocena sytuacji Polski tuż po odzyskaniu niepodległości, przedstawiona w fragmencie "Na probostwie w Wyszkowie", znajduje potwierdzenie w "Przedwiośniu", gdzie również ukazane są trudności i rozczarowania związane z próbami rekonstrukcji kraju. Obie książki przedstawiają obraz Polski, która boryka się z wewnętrznymi konfliktami i problemami społecznymi, co jest odzwierciedleniem przeżyć autora oraz jego krytycznego spojrzenia na realia ówczesnej Polski.

Zadanie 16.
Fragment reportażu "Zdążyć przed Panem Bogiem" autorstwa Hanny Krall dotyka kluczowych motywów pamięci, traumy i odpowiedzialności, które przenikają całą opowieść o Marku Edelmanie, jednym z przywódców powstania w getcie warszawskim. Po wojnie Edelman pracował jako kardiolog, a wspomnienia o Umschlagplatzu – miejscu, z którego deportowano Żydów do obozów zagłady – miały głęboki wpływ na jego powojenne życie i działalność.

Umschlagplatz jawi się jako miejsce, gdzie Edelman stawiał czoło najtrudniejszym moralnym wyborom – decydował, kto zostanie ocalony z tłumu skazanych na śmierć. Te tragiczne doświadczenia ukształtowały jego podejście do medycyny; w pracy lekarza Edelman skupiał się na ratowaniu życia i łagodzeniu cierpień pacjentów w miarę swoich możliwości, często w sytuacjach beznadziejnych.

Tytuł reportażu, "Zdążyć przed Panem Bogiem", odnosi się do pojęcia biegu z czasem, aby uratować jak najwięcej życia przed nieuchronnym końcem. W kontekście Edelmana, tytuł ma głębokie znaczenie, podkreślając jego poświęcenie i wysiłki, aby zapewnić godność i ulgę tym, których już nie można było uratować. Ta metafora oddaje zarówno desperację w działaniu podczas Holocaustu, jak i wyzwania w pracy lekarza, który stoi na straży życia w obliczu śmierci.

Dlatego też, pamięć o Umschlagplatzu odgrywała fundamentalną rolę w życiu Edelmana – nie tylko jako przypomnienie o przeszłości, ale także jako ciągłe zobowiązanie do działania na rzecz życia i godności człowieka, nawet w najtrudniejszych okolicznościach. To doświadczenie kształtowało jego postrzeganie świata i ludzi, definiując jego dalszą drogę życiową jako lekarza i społecznika.

Zadanie 17.
Bunt jest zjawiskiem, które od zawsze towarzyszyło człowiekowi. Jest on reakcją na niesprawiedliwość, ucisk czy brak wolności, ale co ważne niesie ze sobą konsekwencje, które mogą wpłynąć na jednostkę oraz całe społeczeństwo. Postaram się to udowodnić w dalszej części mojej pracy.

"Antygona" Sofoklesa to dramat, w którym główna bohaterka sprzeciwiła się rozkazom władcy, by zapewnić godny pochówek swojemu bratu. Antygona była zdeterminowana do zachowania zasad religijnych i rodzinnych, dlatego postanowiła złamać prawo ustalone przez Kreona. Jej bunt miał jednak tragiczne konsekwencje. Kobieta została skazana na śmierć a jej działanie doprowadziło do serii tragedii, które dotknęły nie tylko ją, ale także jej bliskich. Bunt Antygony pokazuje, że nawet szlachetne intencje mogą prowadzić do negatywnych skutków. 

Prometeusz, mitologiczny tytan, jest symbolem buntu dla dobra ludzkości. Prometeusz decyduje się ukraść ogień bogom i ofiarować go ludziom, co było istotnym krokiem w rozwoju cywilizacji. Jego działania zostały jednak surowo ukarane: Zeus przykuł go do skały, gdzie każdego dnia orzeł wyjadał mu wątrobę. Ten mit podkreśla, że akt buntu może być szlachetny, ale jednocześnie prowadzić do cierpień dla buntownika. 

Innym przykładem buntu jest postać Tomasza Judyma z "Ludzi bezdomnych" Stefana Żeromskiego. Judym był idealistą, który walczył z niesprawiedliwością społeczną i pragnął poprawić warunki życia ludzi biednych i wykluczonych. Jego bunt przeciwko panującemu systemowi medycznemu, który faworyzował bogatych, doprowadził do osobistych poświęceń. Judym zrezygnował z własnego szczęścia oraz miłości, by poświęcić się swoim ideałom. Jego bunt jest motywowany chęcią naprawy świata, ale wiąże się z osobistymi stratami i izolacją.

Rewolucja Francuska z 1789 roku jest jednym z najbardziej znanych historycznych przykładów buntu, który doprowadził do radykalnych zmian społeczno-politycznych. Francuscy obywatele, zmęczeni absolutystycznymi rządami podjęli bunt przeciwko władzy. Wydarzenia te były początkiem wielkich przemian, ale również czasu brutalnej przemocy i terroru. Rewolucja obaliła monarchię, ale jednocześnie przyniosła ogromny chaos. W tym kontekście bunt jest postrzegany jako walka o lepszą rzeczywistość, ale też jako siła, która może wymknąć się spod kontroli.

Albert Camus rozwijał filozofię buntu jako odpowiedzi na absurd egzystencji. Autor analizował różne aspekty buntu: zarówno indywidualnego, jak i zbiorowego. Camus postrzegał bunt jako naturalną reakcję człowieka na niesprawiedliwość świata, podkreślając jednocześnie, że bunt nie powinien prowadzić do fanatyzmu czy totalitaryzmu. Jego podejście do buntu było zrównoważone, nawołując do odpowiedzialności i szacunku dla życia, nawet w obliczu opresji.

Bunt jest zjawiskiem wielowymiarowym, które może prowadzić do zmian społecznych, odkryć naukowych a także do tragedii i cierpienia. Przywołane przykłady ilustrują, że chociaż bunt może być aktem odwagi i determinacji, to niesie ze sobą ryzyko. Dlatego zanim zdecydujemy się na konkretne działania, warto przemyśleć konsekwencje, jakie mogą one przynieść dla jednostki i społeczeństwa.